Featured Publications

Virtual exhibitions

Staticstic


W roku 2017 mija 170. rocznica urodzin i 105. rocznica śmierci Bolesława Prusa (właściwie Aleksandra Głowackiego herbu Prus) polskiego pisarza, prozaika, nowelisty i publicysty okresu pozytywizmu; współtwórcy polskiego realizmu, popularyzatora wiedzy oraz działacza społecznego. Zachęcamy Użytkowników portalu Podkarpacka Biblioteka Cyfrowa do zapoznania się z rysem biograficznym pisarza.

 

Charakterystyka epoki

Okres w jakim przyszło tworzyć Bolesławowi Prusowi z historycznego punktu widzenia nie należał do najłatwiejszych. Brak własnego państwa (Polska zniknęła z mapy Europy po trzecim rozbiorze kraju w 1795 roku), ucisk narodowy powodowany polityką germanizacyjną i rusyfikacyjną państw zaborczych, upadek w 1864 roku ostatniego z wielkich powstań narodowych XIX wieku (powstanie styczniowe), uwłaszczenie chłopów, rozwój gospodarki kapitalistycznej (rozkwit przemysłu, powstanie wielkich przedsiębiorstw, strajki robotników) odcisnęły piętno zarówno na życiu, jak i twórczości pisarza. Ponad to w tymże okresie na ziemie polskie zaczął docierać nowy kierunek w filozofii zwany pozytywizmem (jego głównym założeniem był realizm), z którego w stosunkowo niedługim czasie narodził się prąd w literaturze o takiej samej nazwie. Według założeń nowego nurtu pisarz powinien prezentować przede wszystkim postawę obywatelską i w swych dziełach ukazywać człowieka pożytecznej pracy, który systematycznie pomnaża własny majątek, a tym samym dostarcza dobra materialne społeczeństwu i narodowi. Jak można zauważyć nowe tendencje były zupełnym przeciwieństwem, poprzedzającej pozytywizm, epoki romantyzmu gdzie tzw. bohater romantyczny był kreowany na zapatrzonego we własne cierpienie wyalienowanego człowieka.

 

Nota biograficzna

Bolesław Prus urodził się 20 sierpnia 1847 roku w Hrubieszowie (woj. lubelskie). Pochodził ze zubożałej rodziny ziemiańskiej. Jego ojciec – Antoni Głowacki – posiadał co prawda szlacheckie korzenie (wskazuje na to m. in. nazwa rodowego herbu (Prus)) i niewielki majątek na Wołyniu, jakkolwiek nie czerpał z niego żadnych dochodów i pracował we wsi Żabcze jako dworski ekonom. Matka późniejszego pozytywisty – Apolonia z d. Trembińska herbu Rogala – także wywodziła się ze zubożałej szlachty. Aleksander jako drugie dziecko małżeństwa (miał starszego o trzynaście lat brata Leona) został szybko osierocony. Jego matka zmarła gdy chłopiec miał trzy lata, ojciec zaś sześć lat później. Wychowaniem dziecka zajęła się najbliższa rodzina. Początkowo opiekę zapewniła mu mieszkająca w Puławach babka Marcjanna Trembińska, w późniejszym zaś czasie, siostra matki, ciotka Domicela Olszewska z Lublina, u której przyszły pisarz odebrał pierwsze kroki na drodze edukacji. W 1856 roku podjął naukę w Szkole Realnej w Lublinie, zaś po kilku latach przeniósł się do Siedlec, gdzie zamieszkał razem z bratem. Od 1861 roku młody Głowacki kontynuował naukę w Męskim Gimnazjum Klasycznym w Kielcach. Gdy wybuchło powstanie styczniowe uciekł ze szkoły i dołączył do oddziału powstańczego. Warto podkreślić, iż był on jednym z niewielu w gronie późniejszych pozytywistów, którzy brali czynny udział w walkach powstańczych. W wyniku odniesionych ran przez kilka tygodni przebywał w szpitalu w Siedlcach, po czym został osadzony w więzieniu na Zamku w Lublinie. Ostatecznie dzięki staraniom rodziny uniknął zesłania do Rosji, jakkolwiek został pozbawiony tytułu szlacheckiego. Po przeżyciach powstańczych kontynuował naukę w lubelskim gimnazjum. W 1866 roku zdał maturę i wyjechał do Warszawy, gdzie podjął studia na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Szkoły Głównej, gdzie studiował dwa lata. Po tym okresie przerwał studia (najprawdopodobniej przyczyną takiej decyzji były niezdane egzaminy – niektóre źródła mówią o zatargu z jednym z profesorów). Naukę usiłował kontynuować w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Puławach, jakkolwiek trudności finansowe skutecznie mu to uniemożliwiły. W 1870 roku powrócił do Warszawy gdzie, by przeżyć, imał się każdej pracy. Zarabiał m. in. jako guwerner i korepetytor, fotograf czy też ślusarz w fabryce Lilpopa i Raua, zaczął także pisać. I to właśnie pisanie, jak się z biegiem lat okazało, zapewniło mu stabilizację finansową. Dzięki niej początkujący publicysta pojął za żonę w 1876 roku swoją daleką kuzynką ze strony matki Oktawię Trembińską. Poprzez swą pracę piórem inicjował tudzież popierał także różne akcje społeczne. Działał m. in. w Towarzystwie Dobroczynności czy też Seminarium dla Nauczycieli Ludowych w Ursynowie. Był prezesem Stowarzyszenia Kursów dla Analfabetów Dorosłych, a także honorowym członkiem towarzystw szachistów i cyklistów. Zmarł na zawał serca 19 maja 1912 w Warszawie. Trzy dni później został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim, gdzie spoczywa do chwili obecnej. Pogrzeb Aleksandra Głowackiego zgromadził tłumy nie tylko warszawiaków i przerodził się w wielką manifestację. Na jego mogile umieszczono napis: „Serce serc”.

Add comment


Security code
Refresh

Recently added

Poll

Które elementy portalu PBC są według Ciebie najbardziej przydatne:

Login

register

Newsletter

To receive new information subscribe to the newsletter.

Discussion board

The portal of Podkarpacka Digital Library was created within the project realisation called „ Podkarpacka Digital Library” cofinanced from the Regional Development European Fund within the Regional Operational Programme of Podkarpackie Voivodeship from 2007 to 2013 and the budget of Self-government of Podkarpackie Voivodeship.

The new portal of PBC fulfils the informative and communicational function and is a software repository of the digital objects stored in an electronic forms of books, magazines and other documents copies.
Service created by Consortium PBC