Featured Publications

Virtual exhibitions

Staticstic

News


Wanda Felicja Katarzyna Siemaszkowa z d. Sierpińska urodziła się 30 grudnia 1867 r. w Lipowej k. Kobrynia na terenie obecnej Białorusi. Była córką nauczycielki Emilii z d. Prenier i Feliksa Władysława Sierpińskiego, inżyniera, skrzypka i dowódcy jednego z oddziałów powstania styczniowego. Rok później rodzina przeprowadziła się do Łomży, gdzie otrzymała w spadku m.in. budynek teatru. Feliks Sierpiński założył w nowym miejscu amatorską grupę teatralną, którą prowadził przez 10 lat, a także zapraszał wędrowne grupy aktorskie. Wanda rozpoczęła swoją edukacje w Łomży, gdzie uczęszczała do gimnazjum. Następnie przeniosła się do pensji Henryki Czarnockiej w Warszawie, którą ukończyła w 1887 r. Pobierała także lekcje aktorstwa u Józefa Kotarbińskiego.

 

Wanda Sierpińska wystąpiła kilkakrotnie w amatorskim teatrze w Łomży, jednak jej oficjalny debiut aktorski miał miejsce 8 października 1887 r. na deskach Teatru Krakowskiego pod dyrekcją Jakuba Gliksona. Wcieliła się wówczas w rolę Helenki w przedstawieniu „Dziwak” Aleksandra Mańkowskiego. Po pozytywnych opiniach widowni i kręgów teatralnych, otrzymała angaż i pozostała w Krakowie przez 6 sezonów. 2 czerwca 1888 r. Sierpińska wyszła za mąż za aktora oraz reżysera Antoniego Siemaszkę i zaczęła używać jego nazwiska. Mieli czwórkę dzieci. W Krakowie Wanda kształtowała i rozwijała swój talent aktorski pod okiem męża i doświadczonych aktorów. Była obsadzana głównie w rolach drugoplanowych. Nowy dyrektor Krakowskiego Teatru, Tadeusz Pawlikowski nie zatrudnił młodej aktorki, dlatego Siemaszkowa przeniosła się do Lwowa. Podczas półtorarocznego pobytu w „stolicy Galicji” zagrała w ponad 30 sztukach teatralnych (m.in. jako Helena w „Panu Damazym” Blizińskiego, Chochlik w „Balladynie” Słowackiego, Eliza w „Skąpcu” Moliera, Cherubin w „Weselu Figara” Beaumarchais’ego, Zofia w „Damach i huzarach” Fredry). Był to okres przełomowy dla artystki, gdyż miała możliwość uczyć się od najlepszych aktorów.


W portalu Podkarpacka Biblioteka Cyfrowa opublikowano zbiór fotografii wykonanych podczas II wojny światowej, w okresie okupacji niemieckiej miasta Rzeszowa, w latach 1941-1944.

 

Na ponad czterystu zdjęciach udokumentowana została architektura stolicy Podkarpacia oraz życie codzienne jej mieszkańców, m. in. przedstawicieli społeczności żydowskiej. Ponad to wykonane niegdyś ujęcia ukazują obszar getta po jego likwidacji, a także sylwetki wyższych urzędników (np. Ernsta Schreibera - komisarza Okręgowej Spółdzielni Rolniczej) i wojskowych niemieckich (np. dra Heinza Ehausa - naczelnika powiatu rzeszowskiego).

 

Zbiór fotografii został udostępniony dzięki uprzejmości Zbigniewa Tybury - rzeszowskiego kolekcjonera.

 

Negatywy zdjęć przedstawiających Rzeszów w okresie okupacji przechowywane są w Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa.

 

Zachęcamy Czytelników do zapoznania się z unikatowymi zdjęciami. >link

 

Michał Zajdel

Pracownia Digitalizacji

WiMBP Rzeszów


Order Virtuti Militari (z łac. cnocie wojskowej) jest najwyższym polskim odznaczeniem za zasługi wojenne, a także najstarszym orderem wojskowym na świecie. Ustanowiony został 22 czerwca 1792 r. przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego po zwycięskiej bitwie wojsk polskich pod Zieleńcami.

 

Nad ideą utworzenia orderu wojennego monarcha zastanawiał się już wcześniej. Jednak to bratanek króla i dowódca spod Zieleniec, książę Józef Poniatowski, zwrócił się do Stanisława Augusta z prośbą o wprowadzenie nowego, najwyższego rangą odznaczenia, które podniesie morale wojska. Początkowo order miał kształt owalny, a wykonany był ze złota i srebra. Na awersie znajdowały się królewskie inicjały „SAR” (Stanisław August Rex), korona oraz skrzyżowane gałązki palmowe. Rewers zdobił napis „Virtuti Militari”. Po kilku miesiącach ustanowiono statut orderu, który ostatecznie zmienił kształt odznaczenia na krzyż. O jego nadaniu decydować miały zasługi i czyny na polu bitwy, a nie pozycja wynikająca z „urodzenia”. Statut wprowadzał także podział orderu na 5 klas:


 

Fundacja Rzeszowska we współpracy z Wojewódzką i Miejską Biblioteką Publiczną w Rzeszowie zaprasza mieszkańców Rzeszowa i regionu do udziału w zbiórce „januszy”.

 

„Januszami” określano fotografie pochodzące z zakładu Edwarda Janusza, który działał w Rzeszowie od 1886 r. aż do lat 70. XX wieku. Z pewnością wielu mieszkańców Rzeszowa znajdzie je w swoich rodzinnych albumach. Można je rozpoznać po podpisie na kartoniku zdjęcia.

 

Zebrana i opracowana kolekcja „januszy” będzie stanowiła cenne źródło wiedzy na temat rzeszowskiego dziedzictwa kulturowego. Fotografie posłużą do stworzenia rzeszowskiego archiwum społecznego, filmu dokumentalnego oraz wystawy plenerowej w Rzeszowie w czasie festiwalu Wschód Kultury - Europejski Stadion Kultury 2017.


W roku 2017 mija 170. rocznica urodzin i 105. rocznica śmierci Bolesława Prusa (właściwie Aleksandra Głowackiego herbu Prus) polskiego pisarza, prozaika, nowelisty i publicysty okresu pozytywizmu; współtwórcy polskiego realizmu, popularyzatora wiedzy oraz działacza społecznego. Zachęcamy Użytkowników portalu Podkarpacka Biblioteka Cyfrowa do zapoznania się z rysem biograficznym pisarza.

 

Charakterystyka epoki

Okres w jakim przyszło tworzyć Bolesławowi Prusowi z historycznego punktu widzenia nie należał do najłatwiejszych. Brak własnego państwa (Polska zniknęła z mapy Europy po trzecim rozbiorze kraju w 1795 roku), ucisk narodowy powodowany polityką germanizacyjną i rusyfikacyjną państw zaborczych, upadek w 1864 roku ostatniego z wielkich powstań narodowych XIX wieku (powstanie styczniowe), uwłaszczenie chłopów, rozwój gospodarki kapitalistycznej (rozkwit przemysłu, powstanie wielkich przedsiębiorstw, strajki robotników) odcisnęły piętno zarówno na życiu, jak i twórczości pisarza. Ponad to w tymże okresie na ziemie polskie zaczął docierać nowy kierunek w filozofii zwany pozytywizmem (jego głównym założeniem był realizm), z którego w stosunkowo niedługim czasie narodził się prąd w literaturze o takiej samej nazwie. Według założeń nowego nurtu pisarz powinien prezentować przede wszystkim postawę obywatelską i w swych dziełach ukazywać człowieka pożytecznej pracy, który systematycznie pomnaża własny majątek, a tym samym dostarcza dobra materialne społeczeństwu i narodowi. Jak można zauważyć nowe tendencje były zupełnym przeciwieństwem, poprzedzającej pozytywizm, epoki romantyzmu gdzie tzw. bohater romantyczny był kreowany na zapatrzonego we własne cierpienie wyalienowanego człowieka.


Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. państwo polskie zmagało się z poważnymi problemami. Konsekwencje zniszczeń i grabieży wojennych widoczne były we wszystkich dziedzinach życia. Trudną sytuację kraju pogłębiały lata zaborów. Zróżnicowany system gospodarczy, monetarny, transportowy wymagał ujednolicenia i ogromnych nakładów finansowych. Niepewna sytuacja międzynarodowa i brak zaufania wśród państw ościennych uniemożliwiały uzyskanie zagranicznych kredytów. Jednym z głównych celów nowej władzy było opracowanie planu naprawy sytuacji w kraju.

 

W latach dwudziestych znaczną część budżetu przeznaczano na obronność kraju. Jednak wpływy do skarbu państwa wciąż były niewystarczające, uniemożliwiając modernizację przemysłu. Braki uzupełniano dodrukowywaniem pieniędzy, co ostatecznie doprowadziło do hiperinflacji. Sytuację tę zatrzymał w 1924 r. minister skarbu Władysław Grabski, wprowadzając ujednoliconą walutę - złotego. Reforma walutowo-skarbowa umożliwiła realizację nowych inwestycji i wzrost produkcji doprowadzając do ożywienia gospodarczego. Jednak wielki kryzys światowy dotarł także do Polski. Nastąpił spadek produkcji przemysłowej i rolnej, a bezrobocie gwałtownie wzrosło.


 

 

Ten płyn to przyszłe bogactwo kraju, to dobrobyt i pomyślność dla jego mieszkańców, to nowe źródło zarobków dla biednego ludu i nowa gałąź przemysłu, która obfite zrodzi owoce.
/Ignacy Łukasiewicz o ropie naftowej; 1854 r./

 

 

Patriota, ogólnie szanowany, wrażliwy na problemy swej epoki, skromny, cichy człowiek, kierujący się zdrowym rozsądkiem, ale znający swoje możliwości. Z natury pedantyczny, dociekliwy, skrupulatny i pracowity. Tematowi ropy naftowej poświęcił większą część swojego życia. Z pasją i zaangażowaniem podejmował działania, dzięki którym stał się pionierem globalnego przemysłu naftowego. Jako pierwszy zastosował ropę na skalę przemysłową oraz skonstruował lampę, w której wykorzystał uzyskany przez siebie wcześniej destylat ropy naftowej (w 1856 roku uruchomił w Ulaszowicach koło Jasła pierwszą na świecie destylarnię). Wraz z dwoma wspólnikami (Tytusem Trzecieskim i Karolem Klobassą), założył pierwszą na świecie spółkę naftową i w podkrośnieńskiej Bóbrce otworzył pierwszą, funkcjonującą do dziś, kopalnię ropy. Warto zaznaczyć, iż było to w 1854 roku, czyli pięć lat przed tym, nim pułkownik Edwin Drake wywiercił w Titusville w Pensylwanii w Stanach Zjednoczonych pierwszy szyb naftowy, co uważa się w historii, jak widać niesłusznie (sic!), za początek ery nafty.


Unikatowe dokumenty archiwalne pochodzące z XVIII, XIX i XX wieku, związane z działalnością znanego i zasłużonego dla miasta rodu Schaitterów, zgodnie z życzeniem ich właściciela, będą poddane w bieżącym roku digitalizacji w WiMBP w Rzeszowie.

 

Wśród przedstawicieli rodu Schaitterów wyróżnia się przede wszystkim Ignacy Schaitter (1805-1885) – kupiec, entomolog, działacz społeczny, przedstawiciel władz miejskich, Honorowy Obywatel Rzeszowa (1875). Działał, m.in. na rzecz utworzenia linii kolejowej Kraków-Lwów, był współzałożycielem Towarzystwa Strzeleckiego w Rzeszowie, przedstawicielem Komitetu Opieki nad Cmentarzem Katolickim w Rzeszowie, prezesem Towarzystwa Zaliczkowego i Kredytowego.

Login

register

Newsletter

To receive new information subscribe to the newsletter.

Discussion board

  • No posts to display.
The portal of Podkarpacka Digital Library was created within the project realisation called „ Podkarpacka Digital Library” cofinanced from the Regional Development European Fund within the Regional Operational Programme of Podkarpackie Voivodeship from 2007 to 2013 and the budget of Self-government of Podkarpackie Voivodeship.

The new portal of PBC fulfils the informative and communicational function and is a software repository of the digital objects stored in an electronic forms of books, magazines and other documents copies.
Service created by Consortium PBC