Polecane publikacje

Wirtualne wystawy

Statystyki


28 lipca 2014 roku minęła okrągła, bo setna, rocznica wybuchu I wojny światowej (w latach 20 oraz 30 ubiegłego wieku nazywanej wielką wojną). W związku z tym faktem, na stronie Podkarpackiej Biblioteki Cyfrowej zarysowano szkic tego historycznego wydarzenia. Ma on na celu ukazanie, wszystkim zainteresowanym, najważniejszych wydarzeń tego konfliktu zbrojnego, jak również zaprezentowanie materiałów (na co dzień skatalogowanych w odpowiednich kolekcjach niniejszej wirtualnej biblioteki) swoją tematyką poruszających w sposób bezpośredni (dzienniki, pamiętniki, wspomnienia, pocztówki) tudzież pośredni (opracowania, monografie) problematykę I wojny światowej.

Zachęcamy Czytelników do zapoznania się z wydarzeniami okresu wielkiej wojny, jak również do przeglądania umieszczonych na stronie PBC materiałów jej dotyczących.

 

Wielka wojna (przyczyny, przebieg, skutki)

Pierwotnych przyczyn wybuch I wojny światowej należy doszukiwać się już od II połowy XIX w. Wiązały się one nierozerwalnie z narastającymi sprzecznościami między ówczesnymi światowymi mocarstwami. W wielkim skrócie można nakreślić panującą wówczas, na arenie międzynarodowej, sytuację w sposób następujący: Rosja wychodziła z pretensjami do otwarcia cieśnin czarnomorskich i wpływów na Bałkanach. Anglia, dążąc do utrzymania mocarstwowej pozycji na morzach i w koloniach, równocześnie rywalizowała z Niemcami w światowym handlu i wyścigu zbrojeń. Jeśli chodzi o Francję to miała ona na celu jak najszybsze odzyskanie Alzacji i Lotaryngii oraz wpływów w Afryce (konflikt z Niemcami o Maroko - o czym szerzej poniżej), Niemcy zaś zmierzały do zaprowadzenia nowego podziału świata, zwłaszcza w koloniach oraz podniesienia swojej pozycji ekonomicznej. Roszczenia ówczesnych światowych mocarstw zamykało stanowisko Austro-Węgier, które domagały się wpływów na Bałkanach. Jednym słowem wojna była nieunikniona, gdyż każde z w/w państw było niezadowolone, tak ze swoich dotychczasowych granicy, jak i polityki międzynarodowej. Kolejnym sygnałem bezpośrednio prowadzącym do rozpoczęcia zbrojnego konfliktu i zwiastującym początek zbrojeń był fakt powstania dwóch przeciwnych bloków militarnych: Trójprzymierza (układ Niemiec i Austro-Węgier z roku 1879, do którego w 1882 roku przystąpiły Włochy) oraz Trójporozumienia (tzw. „serdeczne porozumienie” [entente cordiale] podpisane w roku 1904 przez Anglię i Francję, do którego w 1907 roku przystąpiła Rosja). Napiętą sytuację dodatkowo pogłębiły jeszcze dwa inne wydarzenia, a mianowicie: konflikt o Maroko oraz wydarzenia rozgrywające się na Półwyspie Bałkańskim (tzw. kocioł bałkański). Jeśli chodzi o pierwsze z nich, to I kryzys marokański wiązał się z równoczesnym zainteresowaniem tym terenem tak Francji, jak i Niemiec. 31 marca 1905 r. cesarz Wilhelm II podczas wizyty w Tangerze podkreślił, że Niemcy gwarantują niepodległość Maroka. W odpowiedzi na takie stanowisko II Rzeszy Anglia, wedle układu zwanego „serdecznym porozumieniem”, niejako automatycznie poparła politykę francuską w Afryce. Spór rozstrzygnęła konferencja w hiszpańskim Algeciras 16 stycznia 1906 r., w której brało udział 12 krajów europejskich. Co prawda mocarstwa potwierdziły niepodległość Maroka, jakkolwiek uznano ten teren za strefę wpływów Francji i Hiszpanii. Wobec takiego obrotu spraw Niemcy musiały poważnie ograniczyć swoje dotychczasowe roszczenia. Okazją do zmian stał się mający miejsce w 1911 roku II kryzys marokański; Niemcy ów fakt postanowili umiejętnie wykorzystać. Wybuch w Maroku powstania przeciw sułtanowi stał się doskonałym pretekstem, do wysłania przez nich w tamte rejony (dokładne do portu w Agadir) okrętu wojennego, jak argumentowano: w celu obrony  mniejszości niemieckiej w Maroku. W odpowiedzi na zaistniała sytuację Anglia ponownie (tak jak to było w przypadku I kryzysu marokańskiego) poparła Francję. Ostatecznie zawarto umowę o utworzeniu protektoratu Francji w Maroku; natomiast Niemcy w zamian otrzymały od Francji część Konga na granicy z Kamerunem. Wydarzenia rozgrywające się na Półwyspie Bałkańskim również miały niemały (jak się później okazało decydujący [sic!]) wpływ na sytuację w ówczesnym świecie. Do pierwszych animozji i nieporozumień dochodziło na tamtym terenie jeszcze w XIX w. W 1875 roku wybuchło powstanie antytureckie w Hercegowinie; do walki z Turcją przystąpili Bułgarzy, Serbowie, jak również Czarnogórcy a w 1877 roku dołączyła do nich Rosja. Konflikt zakończył się podpisaniem 3 marca 1878 r. w San Stefano traktatu rosyjsko-tureckiego, na mocy którego miała powstać m. in. Wielka Bułgaria będąca w całkowitej strefie wpływów Rosji. Jednak jeszcze tego samego roku w Berlinie, w dniach od 13 czerwca do 13 lipca, odbył się kongres pod przewodnictwem kanclerza II Rzeszy Niemieckiej Ottona von Bismarcka, w którym wzięły udział tak Niemcy, Austro-Węgry, jak i Francja, Turcja, Wielka Brytania oraz Włochy. W jego wyniku Rosja zrezygnowała z pierwotnego pomysłu utworzenia Wielkiej Bułgarii, zaś samą Bułgarię, uprzednio pozbawioną części terytorium „pocieszono” wizją otrzymania od Turcji autonomii. Ostatecznie wydarzenia te doprowadziły w roku 1908 do całkowitej niepodległości tego państwa. Co do losów Bośni i Hercegowiny to owe państwa trafiły pod protektorat Austro-Węgier, natomiast Serbia, Czarnogóra oraz Rumunia zostały oficjalnie uznane za państwa niepodległe. Kolejnym wydarzeniem na drodze ku wielkiej wojnie był,  mający miejsce 5 października 1908 r., kryzys bośniacki. Jego bezpośrednią przyczyną stał się fakt aneksji Bośni i Hercegowiny przez Austro-Węgry, jednakże Serbia i Rosja (miała na koncie przegraną wojnę rosyjsko-japońska (1904-1905) i rewolucję roku 1905) były wówczas zbyt słabe na jakąkolwiek interwencję, a tym bardziej wypowiedzenie wojny. Musiały również liczyć się z poparciem przez II Rzeszę stanowiska Wiednia.

Ostatnio Dodane

Ankieta

Które elementy portalu PBC są według Ciebie najbardziej przydatne:

Panel Logowania

rejestracja

Newsletter

Aby otrzymywać nowe informacje zapisz się do newslettera.

Forum Dyskusyjne

  • Brak postów do publikacji.
Portal Podkarpackiej Biblioteki Cyfrowej powstał w ramach realizacji projektu „Podkarpacka Biblioteka Cyfrowa” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2007-2013 oraz z budżetu Samorządu Województwa Podkarpackiego.

Nowy portal PBC pełni funkcje informacyjne i komunikacyjne oraz stanowi repozytorium obiektów cyfrowych
przechowywanych w postaci elektronicznych kopii książek, czasopism i innych dokumentów.
Serwis tworzony przez konsorcjum PBC
Ten serwis działa dzięki oprogramowaniu dLibra 5.8.0