Polecane publikacje

Wirtualne wystawy

Statystyki


 

„Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek...”

 

słowa Ignacego Mościckiego wypowiedziane podczas

uroczystości pogrzebowych Józefa Piłsudskiego

 

12 maja 2015 r. roku przypada 80. rocznica śmierci Józefa Piłsudskiego – pierwszego marszałka Polski, premiera (dwukrotnie), ministra spraw wojskowych, twórcy Organizacji Bojowej PPS, Legionów Polskich, a przede wszystkim symbolu niepodległej Polski. Znany m.in. pod przydomkiem Komendant, zasłużył na miano jednej z najwybitniejszych postaci w historii Polski, która miała znaczący wpływ na kształt polityki wewnętrznej i zagranicznej II RP.

 

Józef Klemens Piłsudski urodził się 5 grudnia 1867 r. w Zułowie na Litwie. Był czwartym dzieckiem Józefa Wincentego i Marii z Billewiczów. Pochodził z zamożnej rodziny, gdzie od najmłodszych lat rodzicie wpajali mu ducha patriotyzmu i poszanowanie tradycji narodowych. Ziuk, jak go wówczas nazywano, dzieciństwo spędził na Wileńszczyźnie, a następnie w Wilnie, gdzie rodzina przeniosła się z powodu pogorszenia sytuacji majątkowej spowodowanej nieudanymi interesami ojca. Uczęszczał tam do gimnazjum i wraz ze swoim bratem założył kółko samokształceniowe Spójnia, które miało wspierać polską młodzież szkolną poddaną procesowi rusyfikacji.

 

Po ukończeniu gimnazjum w roku 1885 dostał się na studia medyczne na Uniwersytecie w Charkowie, gdzie zaangażował się w działania opozycyjne wobec caratu. Po roku nauki został wydalony za udział w studenckiej demonstracji. Łączono go z rosyjską organizacją Narodnaja Wola, której nigdy nie był ani członkiem, ani publicznym głosicielem. Podejrzenia o powiązania z nią przyczyniły się do aresztowania i oskarżenia Piłsudskiego o udział w zamachu na życie cara Aleksandra III w 1887 roku, za co zesłano go na Syberię na 5 lat. W rzeczywistości wykonywał jedynie drobne polecenia zlecone mu przez brata Bronisława i był nieświadomym współuczestnikiem przygotowań do zamachu.

 

Od 1892 do 1914 roku aktywnie uczestniczył w ruchu niepodległościowym. Po powrocie z Syberii włączył się w działalność powstającego w Wilnie PPS-u (Polska Partia Socjalistyczna). W 1894 roku został członkiem Centralnego Komitetu Robotniczego i redaktorem naczelnym wydawanego przez PPS pisma Robotnik. W czasie działalności w wileńskim oddziale PPS Piłsudski poznał Marię Juszkiewiczową – aktywistkę PPS, nazywaną piękną panią, z którą ożenił się w 1899 roku. Aby móc zawrzeć związek małżeński, Piłsudski przeszedł na luteranizm, gdyż Maria Juszkiewiczowa była wyznania ewangelicko – augsburskiego.

 

W 1900 roku Piłsudski został ponownie aresztowany przez władze rosyjskie i osadzony w Warszawskiej Cytadeli za rozprowadzanie nielegalnej prasy i literatury. W więzieniu symulował chorobę psychiczną przejawiającą się jadłowstrętem oraz obsesyjnym strachem przed mundurowymi i w 1901 roku został przewieziony do szpitala psychiatrycznego w Petersburgu. Stamtąd udało mu się uciec do Galicji przy pomocy jednego z lekarzy, Władysława Mazurkiewicza.

 

Po krótkim pobycie w Londynie powrócił do Galicji i kontynuował działalność polityczną. W 1904 roku, podczas wojny rosyjsko – japońskiej udał się do Tokio, aby próbować nakłonić rząd japoński do współpracy polsko – japońskiej i wsparcia ewentualnego powstania polskiego w zaborze rosyjskim poprzez utworzenie legionu polskiego przy armii japońskiej. Rząd japoński odrzucił koncepcję utworzenia polskich oddziałów zbrojnych. Udało się jedynie uzyskać wsparcie pieniężne oraz pomoc przy zaopatrzaniu PPS w broń i amunicję. Piłsudski nie ustawał w wysiłkach formowania polskiej siły zbrojnej i po wybuchu rewolucji w 1905 roku utworzył Organizację Bojową PPS, która stała się jedną z głównych sił rewolucji. Rok później doszło do rozłamu w partii, wobec czego większość członków Organizacji Bojowej przeszła do PPS – Frakcji Rewolucyjnej, a Piłsudski stanął na jej czele. Partia zajmowała się gromadzeniem broni, materiałów wybuchowych oraz planowaniem i przeprowadzaniem akcji bojowych. Brak pieniędzy, który był głównym problemem partii, regularnie hamował jej działania.

 

W tym czasie małżeństwo Piłsudskich przechodziło głęboki kryzys. W 1908 roku na drodze Piłsudskiego pojawiła się nowa miłość – Aleksandra Szczerbińska. W tym samym roku zmarła pasierbica Piłsudskiego - Wanda. Maria była zrozpaczona, zwłaszcza że było to jej jedyne dziecko. W 1909 roku para spędziła jeszcze wspólnie lato nad Adriatykiem, jednak ich małżeństwo zmierzało ku końcowi. Piłsudski w tym czasie był już w nieformalnym związku z Aleksandrą. W 1921 r., dwa miesiące po śmierci Marii, w której pogrzebie nie wziął udziału, przyszły marszałek ożenił się powtórnie.

 

W zaborze austriackim w 1910 roku powołano dwie legalnie funkcjonujące organizacje Towarzystwo Strzeleckie w Krakowie i Związek Strzelecki we Lwowie, zajmujące się prowadzeniem ćwiczeń i wykładów teoretycznych z zakresu wojskowości. Dwa lata później na Komendanta Głównego Związku Strzeleckiego został wybrany Piłsudski, zaś szefem jego sztabu został Kazimierz Sosnkowski.

 

Po wybuchu I wojny światowej oficjalnie utworzył Legiony Polskie i stanął na czele I Brygady. W październiku 1914 roku powołał tajną Polską Organizację Wojskową, mającą za zadanie prowadzenie wywiadu i sabotażu na tyłach armii rosyjskiej. Dwa lata później został członkiem Tymczasowej Rady Stanu i apelował o utworzenie w Warszawie Rządu Narodowego. W lipcu 1917 roku został ponownie aresztowany za wydanie polecenia polskim żołnierzom, by nie składali przysięgi na wierność cesarzowi Niemiec. Osadzono go w twierdzy magdeburskiej, gdzie przebywał do listopada 1918 roku. Starania Piłsudskiego w kierunku odzyskania niepodległości i wrogie nastawienie do zaborców wzmocniły jego autorytet wśród społeczeństwa. 10 listopada 1918 roku po uwolnieniu z Magdeburga przyjechał do Warszawy, gdzie dzień później otrzymał naczelne dowództwo nad polskim wojskiem, zaś 14 listopada przekazano mu tymczasowe zwierzchnictwo nad krajem. 22 listopada otrzymał oficjalnie stanowisko Tymczasowego Naczelnika Państwa i sprawował tę funkcję do wyboru Gabriela Narutowicza na pierwszego prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, które miało miejsce 9 grudnia 1922.

Ostatnio Dodane

Ankieta

Które elementy portalu PBC są według Ciebie najbardziej przydatne:

Panel Logowania

rejestracja

Newsletter

Aby otrzymywać nowe informacje zapisz się do newslettera.

Forum Dyskusyjne

  • Brak postów do publikacji.
Portal Podkarpackiej Biblioteki Cyfrowej powstał w ramach realizacji projektu „Podkarpacka Biblioteka Cyfrowa” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2007-2013 oraz z budżetu Samorządu Województwa Podkarpackiego.

Nowy portal PBC pełni funkcje informacyjne i komunikacyjne oraz stanowi repozytorium obiektów cyfrowych
przechowywanych w postaci elektronicznych kopii książek, czasopism i innych dokumentów.
Serwis tworzony przez konsorcjum PBC
Ten serwis działa dzięki oprogramowaniu dLibra 5.8.0