Polecane publikacje

Wirtualne wystawy

Statystyki


 

 

„Na rozstajnych drogach współczesności,
poszukując zagubionej prawdy, nasłuchuję głosu ziemi
zawartego w mitach, legendach i porzekadłach ludowych”.

 

Franciszek Frączek

 

 

 

Franciszek Frączek urodził się w 1908 r. w Żołyni koło Łańcuta. Od dziecka przejawiał zainteresowanie rysunkiem. Najczęściej szkicował oderwanym od ściany kawałkiem wapna, a kartkę zastępowały mu np. drewniane belki w stodole. Po ukończeniu 8-letniego Państwowego Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza w Łańcucie postanowił zdawać na Akademię Sztuk Pięknych. Po trwających tydzień egzaminach został przyjęty na krakowską uczelnię. Rozpoczął naukę pod nadzorem artystycznym Ksawerego Dunikowskiego i Władysława Jarockiego.

 

W Krakowie Franciszek poznał Stanisława Szukalskiego, który dążył do odseparowania polskiej sztuki od wpływu zachodnich nurtów. Oficjalnie krytykował grono profesorskie ASP oraz współczesnych twórców. Zarzucał im kopiowanie zachodnioeuropejskich wzorców artystycznych i odcięcie się od narodowych źródeł twórczości. W 1929 r. założył grupę artystyczną Szczep Rogate Serce, która skupiała twórców inspirujących się mitologią słowiańską. Główną ideą grupy było rozwijanie wyobraźni i tworzenie sztuki na podstawie pracy pamięciowej. Całkowicie odrzucili kanony akademickie, czyli kopiowanie figur gipsowych, martwej natury i ludzkich aktów. W tym samym roku do Szczepu dołączył Franciszek Frączek, który zgodnie z jego zasadami przyjął pseudonim artystyczny - Słońcesław z Żołyni. Za przynależność do grupy został wydalony z uczelni. Władze ASP uznały, że utożsamianie się z poglądami Szukalskiego świadczy o przeciwstawieniu się artystycznym autorytetom. Działalność Szczepu Rogate Serce trwała do 1936 r. W tym czasie członkowie grupy zorganizowali 13 wystaw, z których ostatnia odbyła się w Pałacu Sztuki w Krakowie. W ciągu 44 dni zwiedziło ją ok. 20 tysięcy osób.

 

Po opuszczeniu uczelni Franciszek Frączek wrócił do rodzinnej Żołyni, gdzie zaangażował się w działalność społeczną. Został przewodniczącym Koła Młodzieży Wiejskiej, kierował działalnością Domu Ludowego, organizował sztuki teatralne, założył wiejską kapelę oraz prowadził kursy rolnicze. W swojej działalności starał się pielęgnować polski folklor i tradycje. Podczas wojny współpracował z Armią Krajową i Batalionami Chłopskimi, a także organizował tajne nauczanie. Po 1945 r. Frączek poświęcił się całkowicie działalności społecznej, kulturalnej i twórczości artystycznej. W rysunku i malarstwie Słońcesław inspirował się otaczającym go światem, a także własnymi przeżyciami. Jego dzieła są wyrazem zainteresowania siłami natury oraz stanami psychicznymi i codzienną egzystencją człowieka. Obrazy emanują grozą, niepokojem i przygnębieniem wyrażonym w nieszablonowy sposób. Z biegiem czasu kompozycje coraz bardziej nacechowane były elementami ludowymi i mitologią słowiańską. Franciszek zaczął interesować się lokalnymi legendami, które nie tylko przeniósł na płótno, ale także spisał i wydał w 1989 r. Franciszek Frączek stworzył własną wizję ludowego malarstwa. Nawiązuje do istniejących w folklorze motywów i ich osobliwej plastycznej formy, rozwija ją i wzbogaca o bogatą, mitologiczną i baśniową ikonografię. W jego obrazach i rysunkach pojawiają się postacie bogów, ludzi i demonów, żyjących i legendarnych zwierząt oraz rozbudowane motywy roślinne. W dorobku artystycznym Frączka znajduje się także wiele pejzaży akwarelowych, w których uwiecznił krajobrazy głównie z południa Polski.

 

Słońcesław z Żołyni prezentował swoje rysunki i obrazy na wielu wystawach polskich i zagranicznych m. in. w Chicago, Paryżu, Lwowie, Warszawie, Krakowie, Łańcucie, Rzeszowie. W PBC znaleźć można katalog z wystawy, która odbyła się w 1962 r. w Państwowym Teatrze im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie oraz zaproszenie na tę wystawę. Za artystyczną działalność otrzymał szereg nagród i wyróżnień. Do najważniejszych z nich należą: Złota Odznaka ZPAP, Złoty Krzyż Zasługi, Odznaka Honorowa Zasłużonego Działacza Kultury oraz Nagroda Ministra Kultury i Sztuki przyznana w 1988 r. za jubileusz pracy twórczej. Franciszek Frączek zmarł 4 lipca 2006 w Krzemienicy.

 

Lokalna prasa często opisywała twórczość Słońcesława z Żołyni. Niektóre z tytułów, w których zamieszczono artykuły o artyście znajdują się w zbiorach Podkarpackiej Biblioteki Cyfrowej:

 

oprac. Agnieszka Tercha

Pracownia Digitalizacji

Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Rzeszowie

 

 

Bibliografia:

  1. Dzieszyński R., Świetlisty krąg Słońcesława, Krzemienica – Kraków [1996]
  2. Frączek-Burkacka J. red., Słońcesław z Żołyni, Rzeszów 2004
  3. Małek R. red., Gancarz J., red., Franciszek Frączek - Słońcesław z Żołyni : znany i nieznany : w stulecie urodzin, Rzeszów 2008

Ostatnio Dodane

Ankieta

Które elementy portalu PBC są według Ciebie najbardziej przydatne:

Panel Logowania

rejestracja

Newsletter

Aby otrzymywać nowe informacje zapisz się do newslettera.

Forum Dyskusyjne

  • Brak postów do publikacji.
Portal Podkarpackiej Biblioteki Cyfrowej powstał w ramach realizacji projektu „Podkarpacka Biblioteka Cyfrowa” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2007-2013 oraz z budżetu Samorządu Województwa Podkarpackiego.

Nowy portal PBC pełni funkcje informacyjne i komunikacyjne oraz stanowi repozytorium obiektów cyfrowych
przechowywanych w postaci elektronicznych kopii książek, czasopism i innych dokumentów.
Serwis tworzony przez konsorcjum PBC
Ten serwis działa dzięki oprogramowaniu dLibra 5.8.0