Polecane publikacje

Wirtualne wystawy

Statystyki


 

Był on chodzącym wzorem wszystkich cnót chrześcijańskich
i głębokiego patriotyzmu – prawie bezcielesny, oddychający poezją,
sztuką, miłością bliźniego, natura czysta i nie znająca egoizmu,
której dewizą powinno być: szczęście dla wszystkich, Bogu chwała i sztuce.

/Helena Modrzejewska/

 

Adam Hilary Bernard Chmielowski urodził się 20 sierpnia 1845 r. we wsi Igołomia k. Krakowa w zubożałej rodzinie ziemiańskiej. Był najstarszym synem Wojciecha Chmielowskiego herbu Jastrzębiec i Józefy z Borzysławskich. Miał trójkę rodzeństwa: Stanisława, Mariana i Jadwigę. W 1853 r. zmarł ojciec Adama, a 6 lat później matka. Opiekę nad czwórką sierot objęła siostra Wojciecha – Petronela Chmielowska. Jako dwunastoletni chłopiec wysłany został do szkoły kadetów w Petersburgu, jednak po roku matka przeniosła go do Gimnazjum Realnego im. Pankiewicza w Warszawie, chcąc rozwijać w nim patriotyczne wartości. W 1862 r. Chmielowski rozpoczął studia w Instytucie Politechnicznym i Rolniczo-Leśnym w Puławach, jednak już w styczniu 1863 r., po wybuchu Powstania Styczniowego, wraz z kolegami ze szkoły wstąpił do oddziału powstańczego. Walczył pod dowództwem Leona Frankowskiego, Mariana Langiewicza i Zygmunta Chmieleńskiego. 30 września, w bitwie pod Mełchowem, Adam został ranny i dostał się do rosyjskiej niewoli. W wyniku zakażania konieczna była amputacja nogi, która odbyła się bez znieczulenia w warunkach polowych.

 

Polscy powstańcy traktowani byli przez zaborcę jak buntownicy i za udział w walkach groziła im kara śmierci lub zesłanie na Syberię. Dzięki staraniom rodziny, po kilku miesiącach pobytu w szpitalu więziennym w Koniecpolu, Chmielowski uniknął konsekwencji ze strony władz carskich i uciekł do Francji. Dzięki pomocy Komitetu Polsko-Francuskiego nabył nowoczesną protezę gutaperkową, dzięki której mógł chodzić, tańczyć, a także jeździć na łyżwach. Po ogłoszeniu przez władze carskie częściowej amnestii w 1865 r. Adam wrócił do Warszawy, gdzie rozpoczął studia artystyczne w Klasie Rysunkowej. W 1866 r. wyjechał do Gandawy, aby podjąć studia na Wydziale Inżynierii Przemysłowej, jednak uznał, że jego powołaniem jest malarstwo i po roku opuścił Belgię. Mieszkał w Paryżu, Warszawie i Krakowie. Ostatecznie, dzięki otrzymanemu od Włodzimierza Dzieduszyckiego stypendium, w 1870 r. podjął studia na Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. Do kraju wrócił 4 lata później. Na stałe osiedlił się w Warszawie, gdzie z trzema absolwentami monachijskiej uczelni (Józefem Chełmońskim, Antonim Piotrowskim i Stanisławem Witkiewiczem), stworzył wspólnotę artystyczną. Zamieszkali i urządzili pracownię malarską w Hotelu Europejskim. Chmielowski bywał na spotkaniach literacko-artystycznych u Heleny Modrzejewskiej, uczestniczył w wystawach Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, warszawskiej Resursy Kupieckiej i salonu Krywulta. Opublikował także artykuł O istocie sztuki w czasopiśmie „Ateneum”. Adam tworzył portrety, pejzaże, obrazy o tematyce powstańczej, jednak z biegiem czasu poświęcał się coraz bardziej malarstwu religijnemu. W 1879 r. zamieszkał we Lwowie, a okres ten uznawany jest za szczytowy w twórczości Chmielowskiego. Tu stworzył takie dzieła jak: We Włoszech, Szara godzina, Mnich na cmentarzu, Wizja świętej Małgorzaty, Widzenie św. Teresy. W tym samym roku rozpoczął pracę nad najbardziej znanym obrazem Ecce Homo.

 

W 1880 r. Chmielowski wstąpił do zakonu Ojców Jezuitów w Starej Wsi. Jednak po kilku miesiącach załamał się psychicznie i popadł w głęboką depresję. Prawie rok przebywał w Krajowym Zakładzie dla Umysłowo Chorych w Kulparkowie, a następnie u brata Stanisława w Kudryńcach, gdzie całkowicie wyzdrowiał. Podczas pobytu na Podolu Adam malował otaczające go krajobrazy, zwierzęta oraz portrety bliskich osób. Zafascynowała go w tym czasie postać św. Franciszka z Asyżu i rozpoczął działalność tercjarską. Odnawiał stare kapliczki i przydrożne figury, konserwował obrazy kościelne, zakładał wspólnoty trzeciego zakonu franciszkańskiego. W 1884 r., po otrzymaniu od władz rosyjskich rozkazu natychmiastowego opuszczenia Podola, Chmielowski wyjechał do Krakowa. Oprócz prac malarskich, coraz bardziej angażował się w pomoc ubogim. Pieniądze ze sprzedaży obrazów przeznaczał na pomoc najbiedniejszym, a połowę swojej pracowni zmienił w przytulisko dla bezdomnych. 25 sierpnia 1887 r. przywdział habit tercjarski trzeciego zakonu św. Franciszka i przyjął imię Albert. Rok później na ręce biskupa Albina Dunajewskiego złożył śluby zakonne, czym zapoczątkował powstanie Zgromadzenia Braci Albertynów, a 3 lata później Sióstr Albertynek.

 

Brat Albert całkowicie porzucił swoje dotychczasowe życie, a także wielką pasję, jaką było malarstwo. Opuścił pracownię i zamieszkał w ogrzewalni dla bezdomnych. W pełni poświęcił się pracy społecznej. Zakładał przytuliska, ogrzewalnie miejskie, sierocińce, domy starców, miejsca dla nieuleczalnie chorych i tzw. kuchnie ludowe. Organizował zbiórki darów i rekolekcje dla swoich podopiecznych. Pomagał biednym, bezdomnym i bezrobotnym, dzieciom, młodzieży i starcom. Założył pustelnie dla braci i sióstr chcących wstąpić do Zgromadzenia Albertynów. Nowicjat odbywał się w trudnych warunkach, aby przygotować kandydatów fizycznie i duchowo do trudnej posługi ubogim. Brat Albert rozszerzył swoją działalność na obszar całej Galicji. Otworzył przytuliska m.in. w takich miastach jak: Kraków, Lwów, Jarosław, Przemyśl, Tarnów, Sokal czy Zakopane. Zmarł na raka żołądka 25 grudnia 1916 r. w Krakowie. Pogrzeb odbył się 3 dni później. Brat Albert pochowany został na cmentarzu Rakowickim w Krakowie. W 1949 r. jego szczątki zostały przeniesione do kościoła Karmelitów Bosych. Adam Chmielowski został odznaczony pośmiertnie Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski przez prezydenta Ignacego Mościckiego.

 

Brat Albert został beatyfikowany 22 czerwca 1983 r., przez papieża Jana Pawła II, podczas mszy św. na krakowskich Błoniach, a kanonizowany 12 listopada 1989 r. w Watykanie.

 

25 grudnia 2016 r. mija dokładnie 100 lat od śmierci Brata Alberta, a 25 sierpnia przyszłego roku przypada 130. rocznica przywdziania przez niego habitu tercjarskiego. Dlatego Sejm RP ustanowił rok 2017 rokiem Adama Chmielowskiego w uznaniu jego wybitnych zasług w działalności niepodległościowej oraz na polu pracy społecznej i artystycznej.

 

Osobom zainteresowanym postacią Św. Brata Alberta polecamy publikacje znajdujące się w zbiorach Podkarpackiej Biblioteki Cyfrowej:

 

oprac. Agnieszka Tercha

Pracownia Digitalizacji

Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Rzeszowie

 

 

Biobliografia:

  1. Kluz, W., Gdy ma się jedną duszę… : Brat Albert Chmielowski, Kraków 1989
  2. Siwiec, B., Adam Chmielowski, Św. Brat Albert (1845-1916) z Igołomii k. Krakowa [w:] Wielcy Polacy z Galicji i Kresów Południowo-Wschodnich, red. J. Marciak-Kozłowska, Białystok 2013
  3. Woltyński, F., Adam Chmielowski (Brat Albert) jako malarz, Kraków 1938

Internet:

  1. http://www.brewiarz.katolik.pl/czytelnia/swieci/06-17a.php3 (13.12.2016)
  2. http://culture.pl/pl/tworca/adam-brat-albert-chmielowski (13.12.2016)
  3. http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/komunikat.xsp?documentId=CCE112D4FB8C9C11C1257FDA006E9924 (13.12.2016)

Ostatnio Dodane

Ankieta

Które elementy portalu PBC są według Ciebie najbardziej przydatne:

Panel Logowania

rejestracja

Newsletter

Aby otrzymywać nowe informacje zapisz się do newslettera.

Forum Dyskusyjne

Portal Podkarpackiej Biblioteki Cyfrowej powstał w ramach realizacji projektu „Podkarpacka Biblioteka Cyfrowa” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2007-2013 oraz z budżetu Samorządu Województwa Podkarpackiego.

Nowy portal PBC pełni funkcje informacyjne i komunikacyjne oraz stanowi repozytorium obiektów cyfrowych
przechowywanych w postaci elektronicznych kopii książek, czasopism i innych dokumentów.
Serwis tworzony przez konsorcjum PBC
Ten serwis działa dzięki oprogramowaniu dLibra 5.8.0