Polecane publikacje

Wirtualne wystawy

Statystyki

Michał Janik urodzony 22 października 1874 roku w Ulanowie był synem długoletniego radnego i burmistrza tego miasta, Ludwika Janika. Po ukończeniu ulanowskiej szkoły ludowej i rzeszowskiego Gimnazjum rozpoczął studia teologiczne we Lwowie, z których przeniósł się na Wydział Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1898 roku zdał egzaminy nauczycielskie z języka polskiego oraz filologii klasycznej i rozpoczął długoletnią pracę pedagogiczną w szkołach Krakowa, Wadowic, Cieszyna, Przemyśla, Jasła i Lwowa. Jako kurator szkół powszechnych w Krakowie wspierał m.in. szkolnictwo specjalne oraz dokształcanie nauczycieli (prowadząc dla nich wykłady z zakresu dydaktyki, języka i literatury polskiej), był także aktywnym współpracownikiem Komisji Językowej Polskiej Akademii Umiejętności i Komisji Historyczno-Literackiej oraz - w późniejszym okresie - Komisji Dziejów Oświaty i Szkolnictwa PAU. Podczas okupacji hitlerowskiej brał udział w tajnym nauczaniu na terenie Lwowa, a po wyzwoleniu południowo-wschodniej Polski uczestniczył w pracach nad odbudową administracji państwowej na tym terenie jako kurator nowo powstałego Kuratorium Rzeszowskiego Okręgu Szkolnego. W 1945 roku powrócił na stałe do Ulanowa gdzie spędził ostatnie lata życia.

 

Pozostawił obszerny dorobek naukowy dotyczący literatury polskiej (poświęcony m.in. twórczości Kornela Ujejskiego, Juliusza Słowackiego, Hugo Kołłątaja i Mikołaja Reja), a ślady jego aktywności publicystycznej odnaleźć można w licznych czasopismach z terenu Galicji i Śląska (np. w Gazecie Polskiej. Dzienniku Polityczno-Społecznym) . Pisał także o historii nierozerwalnie związanego ze swoją małą ojczyzną flisactwa - wydana w 1934 roku publikacja Cech rotmański i sternicki w Ulanowie.

 

Michał Skowroński (ur. 3 września 1873 roku) pochodził z mieszczańskiej rodziny z Kolbuszowej. Po egzaminie dojrzałości w Rzeszowie rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego zakończone uzyskaniem tytułu doktora praw. W 1902 roku zamieszkał w Gorlicach, gdzie pracował jako sędzia, a następnie prokurator. Po pięciu latach wraz rodziną przeprowadził się do Tarnowa podejmując pracę najpierw w miejscowej prokuraturze, później we własnej kancelarii adwokackiej. Przez lata praktyki uzyskał renomę dobrego prawnika i mówcy, co pod koniec lat 20. XX wieku wykorzystał w działalności politycznej zostając radnym, a następnie burmistrzem miasta Tarnowa.

 

Wacław Sobieski urodził się 26 października 1872 roku we Lwowie jako syn Stanisława Sobieskiego, profesora rzeszowskiego Gimnazjum. Po ukończeniu ww. szkoły rozpoczął studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, z którym - poprzez doktorat, habilitację i profesurę - związał dalszą karierę zawodową. Przeciwstawiając się historiograficznym i historiozoficznym koncepcjom szkoły krakowskiej został jednym z twórców tzw. nowej krakowskiej szkoły historycznej, a do jego uczniów zaliczają się m.in. H. Barycz, W. Czapliński, O. Halecki czy L. Kolankowski.

 

Jest autorem około 100 prac naukowych z zakresu historii Polski (szczególnie XVI i XVII wiecznej), publikował także w założonym przez siebie Przeglądzie Historycznym. Oprócz działalności naukowej zaangażowany był również w działalność polityczną jako członek Ligi Narodowej oraz w Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego, a po odzyskaniu niepodległości przez Polskę wszedł w skład Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu współpracując z delegacją polską na Kongresie Pokojowym w Wersalu (1919). W Podkarpackiej Bibliotece Cyfrowej dostępne są dwie publikacje jego autorstwa: Żałobny hetman. Jan Zamoyski oraz Uniwersytet Wileński w roku 1812).

 

Szczepan Szydelski urodził się 25 grudnia 1872 roku w Sokołowie Małopolskim. Jako absolwent rzeszowskiego Gimnazjum wstąpił na Wydział Teologiczny Uniwersytetu Lwowskiego. Po wyświęceniu w 1896 roku pracował jako wikariusz w Buczaczu, gdzie trudnił się nie tylko posługą duszpasterską, ale i społeczną: założył m.in. szkołę realną, kółko rolnicze, Katolicką Kuchnię Ludową oraz stowarzyszenie terminatorów i rzemieślników. Oddawał się także pracy naukowej uzyskując doktorat na UJ (1905) oraz habilitację na Uniwersytecie Lwowskim (1911). Z tą uczelnią i Lwowem związał się na dłużej – był dziekanem Wydziału Teologicznego, długoletnim prezesem Polskiego Towarzystwa Teologicznego, radnym miejskim, organizatorem chrześcijańskiego ruchu zawodowego (także redaktorem Katolickiego Głosu Pracy) oraz współzałożycielem Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji. Lata okupacji spędził w rodzinnym Sokołowie, od 1950 roku pracował jako profesor Wyższego Seminarium Duchownego w Nysie. Zaliczany jest do grona najwybitniejszych polskich teologów, ogółem opublikował ponad 1600 prac: książek, artykułów, recenzji o tematyce religijnej i społeczno-politycznej.

 

Maurycy Turkowski urodzony 12 września 1873 roku w Głogowie Małopolskim pamiętany jest w lokalnym środowisku jako niestrudzony katecheta i społecznik. Po ukończeniu rzeszowskiego Gimnazjum wstąpił do Seminarium Duchownego w Przemyślu, gdzie 5 lipca 1896 roku przyjął święcenia kapłańskie. Jako wikariusz i nauczyciel religii pracował m.in. w Gniewczynie, Czukwi, Samborze i Sanoku. Łącząc pracę katechetyczną z naukową podjął studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Lwowskiego uzyskując w 1908 roku tytuł doktora teologii. W tym samym roku został katechetą w I Gimnazjum w Rzeszowie i równocześnie dyrektorem Bursy Gimnazjalnej im. ks. F. Dymnickiego oraz rektorem kościoła gimnazjalnego – wszystkie te obowiązki pełnił przez 23 lata, do czasu przejścia na emeryturę w 1931 roku. W czasie pracy pedagogicznej był zaangażowany w działalność organizacji społecznych wpierających m.in. uczniów oraz osoby potrzebujące pomocy, a w celu religijnego uaktywnienia młodzieży prowadził szkolne koła Sodalicji Mariańskiej, opracowywał także przeznaczone specjalnie dla niej modlitewniki i śpiewniki (Pieśni kościelne z dodatkiem modlitw pogrzebowych i ministrantury dla młodzieży gimnazjalnej, Pieśni kościelne z dodatkiem Drogi Krzyżowej i Męki Pana naszego Jezusa Chrystusa dla młodzieży gimnazjalnej).

 

oprac. Marta Biały

Pracownia Digitalizacji

Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Rzeszowie

 

 

Bibliografia:

 

  1. Breyer S., Jak odzyskać zdrowie, Kraków 1926
  2. Liga Zdrowia : czasopismo poświęcone moralnemu i fizycznemu odrodzeniu społeczeństwa : organ Stowarzyszenia Liga Zdrowia. 1930, nr 1
  3. Zielnik Polski : miesięcznik ilustrowany, poświęcony ziołom leczniczym, higjenie i przyrodolecznictwu. 1921, nr 1
  4. Encyklopedia Rzeszowa, Rzeszów 2011
  5. Zwiastowanie : pismo Diecezji Rzeszowskiej. 2003, R. 12, nr 2
  6. Zwiastowanie : pismo Diecezji Rzeszowskiej. 2012, R. 21, nr 4
  7. Ochenduszko, T., Leksykon nauczycieli i wychowanków I Gimnazjum i Liceum w Rzeszowie urodzonych pomiędzy XVII wiekiem a 1945 rokiem, Rzeszów 2010 (ed. 2015)
  8. Polski słownik biograficzny. T. X, Wrocław - Warszawa - Kraków, 1962-1964
  9. Polski słownik biograficzny. T. XLIX, Warszawa - Kraków, 2013-2014
  10. Sprawozdanie Dyrekcyi C.K. Wyższego Gimnazyum w Rzeszowie za rok 1892, Rzeszów 1892
  11. Ilustrowany Kuryer Codzienny. 1939, nr 1
  12. Lotos : miesięcznik poświęcony rozwojowi i kulturze życia wewnętrznego. 1939, R. 6, z. 2

 

Ostatnio Dodane

Ankieta

Które elementy portalu PBC są według Ciebie najbardziej przydatne:

Forum Dyskusyjne

  • Brak postów do publikacji.
Portal Podkarpackiej Biblioteki Cyfrowej powstał w ramach realizacji projektu „Podkarpacka Biblioteka Cyfrowa” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2007-2013 oraz z budżetu Samorządu Województwa Podkarpackiego.

Nowy portal PBC pełni funkcje informacyjne i komunikacyjne oraz stanowi repozytorium obiektów cyfrowych
przechowywanych w postaci elektronicznych kopii książek, czasopism i innych dokumentów.
Serwis tworzony przez konsorcjum PBC
Ten serwis działa dzięki oprogramowaniu dLibra 5.8.0