Polecane publikacje

Wirtualne wystawy

Statystyki

Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz herbu Oszyk, ps. Litwos (5 V 1846 – 15 XI 1916) - polski nowelista, powieściopisarz i publicysta. Urodził się w Woli Okrzejskiej na Podlasiu jako drugie z sześciorga dzieci w rodzinie zubożałego ziemianina. Początkowo uczył się w Gimnazjum Realnym w Warszawie. Po złożeniu egzaminu maturalnego w 1866 r., pod naciskiem rodziców, rozpoczął studia na wydziale prawnym, a później medycznym w Szkole Głównej Warszawskiej, po roku jednak zrezygnował z tych kierunków na rzecz studiów humanistycznych. Po zamknięciu Szkoły w 1869 r., i przekształceniu jej w Cesarski Uniwersytet Warszawski, kontynuował naukę na wydziale filologiczno-historycznym, gdzie zdobył gruntowną znajomość literatury i języka staropolskiego. Humanistykę wprawdzie ukończył, ale bez dyplomu (!), ze względu na brak zdanego egzaminu z greki. W 1872 r. podjął pracę w Warszawie jako reporter, felietonista i korespondent (w latach 1876-1878 przebywał w Ameryce Północnej, a w okresie późniejszym wiele podróżował po Europie - głównie Francji i Włoszech). Publikował m. in. w „Przeglądzie Tygodniowym”, „Gazecie Polskiej” czy też dwutygodniku „Niwa”. Prócz pracy twórczej pisarz angażował się także w wiele akcji społecznych: był prezesem Kasy Przezorności dla Literatów i Dziennikarzy (1899-1900), współzałożycielem istniejącej do dzisiaj Kasy im. Józefa Mianowskiego dla Osób Pracujących na Polu Naukowym, jak również fundatorem (od 1889 r.) stypendium im. Marii Sienkiewiczowej dla literatów zmagających się z ciężkimi warunkach bytowymi (korzystali z niego m.in. Maria Konopnicka i Stanisław Wyspiański) oraz sanatorium przeciwgruźliczego dla dzieci w Zakopanem. Jedną z najważniejszych inicjatyw pisarza było zorganizowanie (przy współudziale Antoniego Osuchowskiego oraz Ignacego Jana Paderewskiego), po wybuchu I wojny światowej w Vevey w Szwajcarii, Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Z okazji 25-lecia pracy pisarskiej Henryk Sienkiewicz otrzymał w 1900 r. w darze od społeczeństwa dworek w Oblęgorku k. Kielc, zaś 10 grudnia 1905 r. jako pierwszy polski pisarz za całokształt twórczości został wyróżniony literacką Nagrodą Nobla. Odbierając nagrodę wypowiedział znamienne słowa: Głoszono ją umarłą, a oto jeden z tysięcznych dowodów, że żyje. Głoszono ją podbitą, a oto nowy dowód, że umie zwyciężać, które w sposób doskonały ukazują postawę pisarza wobec położenia, w jakim wówczas znajdowała się Polska (okres zaborów). Zmarł w 1916 r. w Vevey (Szwajcaria). Osiem lat później jego prochy zostały przewiezione do kraju i złożone w Katedrze św. Jana w Warszawie gdzie spoczywają do dnia dzisiejszego.

 

Twórczość Henryka Sienkiewicza

Henryk Sienkiewicz prócz działalności publicystycznej i filantropijnej, prowadził przede wszystkim działalność pisarsko-patriotyczną. Jest autorem takich dzieł jak: Trylogia, Krzyżacy, Quo vadis, Rodzina Połanieckich, W pustyni i puszczy czy też Latarnik, Janko Muzykant, Szkice węglem etc. W swych nowelach pisarz poruszał problematykę społeczno-obyczajową. Opisywał m. in. dramatyczne losy wsi pouwłaszczeniowej, zastanawiał się nad kwestią wychowania dzieci, przywoływał temat tęsknoty za ojczyzną. Szczególnie zauważalne w powieściach było natomiast zainteresowanie autora przeszłością Polski. W umiejętny sposób potrafił on połączyć elementy historyczne z literacką fikcją. Jako tło akcji obierał te wydarzenia z przeszłości ojczyzny, które przedstawiały ją jako państwo silne, potrafiące przezwyciężyć wszelkie trudności (czas wojen z Zakonem Krzyżackim, okres wojen kozackich, potopu szwedzkiego, walk z Turcją), co miało bardzo duże znaczenie w czasach zaborów i przyczyniło się do wielkiej popularności utworów Henryka Sienkiewicza wśród współczesnych mu czytelników. O fenomenie twórczości pisarza niech świadczy chociażby fakt tłumaczenia jego dzieł na wiele języków, utworów które jeszcze za jego życia rozchodziły się w dużych nakładach zarówno w krajach europejskich, jak i w Ameryce, a nawet Afryce i Azji. Warto podkreślić iż, Henryk Sienkiewicz nie tylko poprzez swe dzieła zabierał głos w ważnych dla narodu i, notabene nieistniejącego wówczas, państwa polskiego sprawach. Czynił to także m. in. poprzez wielokrotne wystąpienia przeciw pruskiej polityce germanizacyjnej (wspierał swoim autorytetem akcje patriotyczne, np. protestował przeciwko prześladowaniom dzieci polskich we Wrześni; w roku 1906 w zachodnioeuropejskiej prasie opublikował list otwarty do cesarza Wilhelma II wyrażający jego sprzeciw wobec polityki hakatystów). Co do poczynań zaborcy rosyjskiego również nie pozostawał obojętny – w okresie rewolucji 1905 r., w odezwach i artykułach, żądał autonomii dla Królestwa Polskiego.

 

Pokolenia wobec spuścizny pisarza

Popularności twórczości Henryka Sienkiewicza od początku towarzyszył rozdźwięk w środowisku krytyków, pisarzy, badaczy literatury oraz samych czytelników. Zwolennicy jego pisarstwa (poczynając od Stanisława Tarnowskiego w XIX w. a kończąc na Julianie Krzyżanowskim w II połowie wieku XX) powoływali się na plebiscyt publiczności (na jesieni 1945 r. ankieta wśród młodzieży szkół średnich miasta Krakowa wykazała, że pierwsze miejsce jako najpoczytniejszy pisarz zajmuje właśnie Henryk Sienkiewicz (!)), argumenty patriotyczne i mistrzostwo artystyczne autora. Przeciwnicy (m. in. Bolesław Prus, Aleksander Świętochowski, Witold Gombrowicz czy też Czesław Miłosz) kwestionowali zaś ideowe i intelektualne wartości jego utworów, mówiąc o wybielaniu szlachty i innych zafałszowaniach obrazu społeczeństwa, a także jednostronności przesłań wychowawczych. Jeśli chodzi o czasy nam współczesne, to nie da się ukryć, że dzieła Henryka Sienkiewicza stały się jednym ze stałych elementów lekcji języka polskiego, tak jak utwory Jana Kochanowskiego, Adama Mickiewicza czy też Bolesława Prusa. Warto podkreślić, iż do szerszego grona odbiorców – nie tylko młodzieży szkolnej – trafiają także za sprawą kinematografii zarówno polskiej jak i światowej, np.:

  • Krwawa dola, reż. W. Paliński (1912 r.)
  • Na jasnym brzegu (1921 r.); Bartek Zwycięzca (1923 r.), reż. E. Puchalski
  • Krzyżacy, reż. A. Ford (1960 r.)
  • Pan Wołodyjowski (1969 r.); Potop (1974 r.); Ogniem i mieczem (1999 r.), reż. J. Hoffman
  • W pustyni i w puszczy, reż. W. Ślesicki (1973 r.), reż. G. Hood (2001 r.)
  • Quo vadis, reż. E. Guazzoni (Włochy, 1912 r.); reż. G. Jacoby (Włochy, 1924 r.); reż. M. LeRoy (USA, 1951 r.); reż. J. Kawalerowicz (2001 r.).

 

Publikacje związane z Henrykiem Sienkiewiczem w portalu Podkarpacka Biblioteka Cyfrowa i E-biblioteka

Na stronie PBC odnaleźć można szereg publikacji dotyczących życia Henryka Sienkiewicza, jego twórczości, jak również utwory samego autora:

 

Album jubileuszowe Henryka Sienkiewicza [...] Nowiński, J., Sienkiewicz
 
Album jubileuszowe Henryka Sienkiewicza [...] Hoesick, F., Sienkiewicz jako feljetonista : zapomniane kartki z teki Litwosa (1873-1883)
 

Album jubileuszowe Henryka Sienkiewicza [...]


Dobrowolska, W., Sienkiewicz jako malarz śmierci
 
Semeria, G., Apologia Chrystyanizmu i sztuka w powieści Henryka Sienkiewicza "Quo vadis" Nałkowski, W., Sienkiewicziana : szkice do obrazu
 
Grabowski, T., Henryk Sienkiewicz : jego żywot i dzieła na tle współczesnej epoki 1846-1916 Konopnicka, M., Szkice
 
Kucharski, W., Henryk Sienkiewicz : życie i dzieła Konopnicka, M., Trzy studya

Niwa : dwutygodnik naukowy, literacki i artystyczny

Tygodnik Illustrowany

- 1900, nr 10

- 1900, nr 51

- atykuły z lat 1899-1913


[Autografy dwóch wierszy tłumaczonych przez Henryka Sienkiewicza z Horacego z 1913 r.] Sienkiewicz, H., Bartek zwycięzca
 
Sienkiewicz, H., Bez dogmatu Sienkiewicz, H., Chwila obecna
    
Sienkiewicz, H., Die Kreuzritter : historischer Roman aus dem XV. Jahrhundert Sienkiewicz, H., Jako się pan Lubomirski nawrócił i kościół w Tarnawie zbudował : wedle ludowego podania
 
Sienkiewicz, H., Janko Muzykant ; Jamioł Sienkiewicz, H., Legenda żeglarska ; Bartek zwycięzca ; Sielanka ; Z wrażeń włoskich
    
Sienkiewicz, H., Mieszaniny literacko-artystyczne Sienkiewicz, H., Na jedną kartę
 
Sienkiewicz, H., Na polu chwały Sienkiewicz, H., Ogniem i mieczem : powieść z lat dawnych. T. 1-2
 
Sienkiewicz, H., Pisma ulotne : 1869-1873 Sienkiewicz, H., Potop
 
Sienkiewicz, H., Przez stepy ; Orso Sienkiewicz, H., Quo vadis
 
Sienkiewicz, H., Quo vadis? : Erzahlung aus der Zeit Neros Sienkiewicz, H., Quo vadis? : historischer Roman aus der Zeit des Kaisers Nero
 
Sienkiewicz, H., Ta trzecia ; Wyrok Zeusa ; U źródła Sienkiewicz, H., Wiry : powieść

 

Sienkiewicz, H., Wspomnienie z Maripozy Sienkiewicz, H., Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela
 
Sienkiewicz, H., Za chlebem ; Latarnik Sienkiewicz, H., Zagłoba swatem : komedja

 

W ich skład wchodzą nie tylko wydawnictwa schlebiające pisarzowi, o czym zostało już wspomniane, lecz także publikacje wysoce krytyczne (sic!). Do posłuchania, na stronie E-biblioteka (zakładka dokumenty dźwiękowe-muzyka), polecamy natomiast nowelę Latarnik. W rolach głównych słuchowiska: Aleksandra Śląska, Władysław Hańcza, Jan Świderski [et al.].

 

  Latarnik : słuchowisko

 

Bibliografia:

  1. Bujnicki T., Sienkiewicz i historia: studia, Warszawa 1981.
  2. Hoesick F., Sienkiewicz i Wyspiański: przyczynki i szkice, Warszawa [et al.] 1918, s. 3-239.
  3. Kersten A., Sienkiewicz – „Potop” – Historia, Warszawa 1974.
  4. Krzyżanowski J. [et al.], Sienkiewicz: odczyty, Warszawa 1960.
  5. Krzyżanowski J., Sienkiewicz a Warszawa, Warszawa 1975.
  6. Ludorowska H., Ludorowski L., Wstęp. Sienkiewicz i X Muza, [w:] Sienkiewicz i film, red. L. Ludorowski, Kielce 1998, s. 7-17.
  7. Majchrowski S., Sienkiewicz: opowieść biograficzna, Warszawa 1975.
  8. Papée S., Sienkiewicz wielki czy mały?, Kraków 1948.
  9. Płygawko D., Sienkiewicz w Szwajcarii: z dziejów akcji ratunkowej dla Polski w czasie pierwszej wojny światowej, Poznań 1986.
  10. Po co Sienkiewicz? Sienkiewicz a tożsamość narodowa: z kim i przeciw komu?: Warszawa-Kiejdany-Łuck-Zbaraż-Beresteczko, red. T. Bujnicki, J. Axer, Warszawa 2007.
  11. Sienkiewicz dzisiaj: formy (nie)obecności, red. B. Burdziej, E. Owczarz, Toruń 2010.
  12. Sienkiewicz dzisiaj: studia i szkice, red. J. Z. Jakubowski, Warszawa 1968.
  13. Żabski T., Sienkiewicz, Wrocław 1998.

Internet:

  1. http://culture.pl/pl/artykul/2016-rokiem-henryka-sienkiewicza (01.02.2016)
  2. http://culture.pl/pl/tworca/henryk-sienkiewicz (01.02.2016)
  3. https://www.bryk.pl/lektury/henryk_sienkiewicz/krzy%C5%BCacy.biografia_autora.html (01.02.2016)
  4. http://literat.ug.edu.pl/autors/sienk.htm (01.02.2016)
  5. http://www.sienkiewicz.ovh.org/ (01.02.2016)
  6. http://portalwiedzy.onet.pl/59872,,,,sienkiewicz_henryk,haslo.html (01.02.2016)
  7. http://sienkiewicz.mnki.pl/pl/henryk_sienkiewicz/biografia/ (01.02.2016)
  8. http://sciaga.pl/tekst/9338-10-henryk_sienkiewicz_zyciorys (01.02.2016)
  9. https://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_Sienkiewicz (01.02.2016)

Opracowanie tekstu wprowadzającego: Agata Rak
Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Rzeszowie

Panel Logowania

rejestracja

Newsletter

Aby otrzymywać nowe informacje zapisz się do newslettera.

Forum Dyskusyjne

Portal Podkarpackiej Biblioteki Cyfrowej powstał w ramach realizacji projektu „Podkarpacka Biblioteka Cyfrowa” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2007-2013 oraz z budżetu Samorządu Województwa Podkarpackiego.

Nowy portal PBC pełni funkcje informacyjne i komunikacyjne oraz stanowi repozytorium obiektów cyfrowych
przechowywanych w postaci elektronicznych kopii książek, czasopism i innych dokumentów.
Serwis tworzony przez konsorcjum PBC
Ten serwis działa dzięki oprogramowaniu dLibra 5.8.0